Duygusal Yemek Yeme

Duygusal yeme ilk olarak bulimik hastaların aşırı yeme ataklarını oluşturan etmenlerden biri olarak görülüp duygusal bir tablo olarak bulimia (yeme bozukluğu) ile düşünülmüştür. Duygusal yeme negatif duygularla tetiklenen bir durumdur. Duygularımızın iştah ve besin alımı üzerinde etkisi çok güçlüdür. Duygularla birlikte yeme davranışında yaklaşık %30-48 oranında artma veya azalma gözlemlenir.

Bu tarz yeme davranışı kişiye göre değişse de genelde stres, anksiyete, kızgınlık, yalnızlık, depresyon gibi süreçler ve duygularda besin tüketimi artar veya azalır. Mutluluk gibi pozitif duygularda ise yeme davranışının arttığı görülmüştür. Yemek yeme motivasyonu, çiğneme hızı, yiyeceğe duygusal tepkiler, sindirim ve metabolizmayı öfke, korku, hüzün ve sevinç gibi duyguların etkilediği bilinmektedir.

Duygusal yemede açlık hissinin fizyolojik mi yoksa duygusal mı olduğu ayırt edilememektedir. Normalde olumsuz duygular iştah kaybına sebep olurken duygusal yeme durumunda olumsuz duygulara yemek yiyerek tepki verilir. Duygusal yemede çocuk-ergenler, obezite, yeme bozuklukları ve diyetle kilo veren gruplar risk grubu olarak görülmektedir.

Duygusal yemenin ardındaki fizyolojik temel hala daha anlaşılamamış olsa da, besin öğesine bağlı olarak fizyolojik durumların ve duygu durumun değiştiği görüşü vardır. Bazı araştırmalara göre karbonhidrat yendikten sonra ruh halinde iyileşme görülmektedir. Bu iyileşme karbonhidratlı besinler yendikten sonra beyindeki serotonin miktarının artması ile açıklanmaktadır. Proteinlerin de aynı etkiyi yarattığı bilinmektedir.

Duygusal yeme ile ilişkilendirilen faktörler;

- Stres, psikolojik süreçler dışında fizyolojik olarak da sağlığı direk etkileyen bir faktördür. Stresin aynı zamanda yiyecek seçimi ve ne zaman yendiği gibi değişiklikleri de etkilemektedir. İnsanların stres etkisindeyken daha kalorili yemeklere yöneldiği ve meyve sebze gibi sağlıklı yiyeceklerden uzaklaştığı bilinmektedir. Araştırmalar sonrası stres sırasında yemek yendikten sonra stresin geçmediği, aksine stresin üstüne suçluluk gibi olumsuz duyguların eklendiği görülmüştür.

- Depresyon ve duygusal yeme arasındaki ilişki uzun zamandır bilinmektedir. Depresif kişilerde duygusal yeme görülmektedir ve kişilerin enerji yokluğu yüzünden daha yüksek kalorili besinlere yöneldiği gözlemlenmiştir.

- Öfke, olumsuzluk, yüksek uyarılma, bilişsel ve davranışsal eğilimler gibi özelliklere sahiptir; kadın ve erkeklerde yeme motivasyonunda doğrudan bağlantılıdır.

- Can sıkıntısı, birçok araştırmacının gözden kaçırdığı ve az araştırılmış olan yeme tetikleyicilerindendir. Sıkıntı durumlarında yemek yendiği gözlemlenmiş olsa da bu konuda yapılan araştırmalar kısıtlıdır. Yapılan araştırmaların birinde duygularla kıyaslandığında sıkıntı halinde yemek yeme durumunun daha çok olduğu görülmüştür.

- Mutluluk gibi olumlu duyguların gıda tüketimine etkileri kişinin kendini kontrol etme yeteneğine bağlıdır. Birçok araştırmacı sadece olumsuz duyguların yeme tetikleyicisi olduğunu düşünse de olumlu duyguların da iştah açtığı ve yemeyi arttırdığı bilinmektedir.

Duygusal yeme durumunda kişinin kendini izlemesi beklenir. Kişi kendini gözlemlerse kendini kontrol edebilecek davranışları tanımlayabilir ve bu duruma neden olan davranışların farkına varır. Ana ve ara öğünlerin, o anki yeme durumlarının, yeme zamanının, kimlerle yendiğinin, yenilen yemeklerin çeşidinin, yemek yerken var olan hislerin ve davranışların kaydedilmesi bu süreçte çok önemlidir. Bu gibi durumlarda evde bulunan yemek miktarı ve çeşidi önemli olduğundan kişinin ailesi bu konuda yardımcı olmak durumundadır. Kültürümüzde tabağa konan yemek miktarında ailenin belirleyici bir rolü vardır ve bu miktarı değiştirmek aileye düşen bir görevdir. Aile bireyleri ve arkadaşlardan destek ve yardım beklenmektedir ve bu destek davranış değişikliğine övgü şeklinde olmalıdır.

Duygusal yeme obezite ve yeme bozuklukları gibi hastalıkları getirebildiği için duygusal yeme davranışında bulunan kişilerin terapi desteği almaları yararlı olacaktır.

Klinik Psikolog Tilbe Çankaya

Etiketler:

Tanıtılan Yazılar
Son Paylaşımlar
Etiketlere Göre Ara

Copyright 4Life Productions 2017