Sosyal Fobi

Sosyal fobi bireyin başkaları tarafından yargılanabileceği endişesi ve toplumsal ortamlarda rezil olacağı korkusunu taşıması durumudur. Sosyal fobi yaygın bir sorundur ve bu sorun kişinin sosyal ve ekonomik hayatını etkilemektedir. Çoğunlukla kişi sosyal ortamlarda bulunmaktan kaçındığı için iş bulmak ve para kazanmak gibi durumlardan da kaçınırlar.

Sosyal fobi 13-14 yaşlarında başlamaktadır ve eğitim düzeyi düşük olan kişilerde daha çok görülmektedir. Sosyal fobiye toplumun %13ünde rastlanmaktadır. Major depresif bozukluktan ve alkol bağımlılığından sonra en sık görülen hastalıklarda üçüncü sırada yer almaktadır.

Sosyal fobide korkuların sayısı, tipi ve kaçınmanın sıklığı önemli yer taşımaktadır ve bu farklılıklar sosyal fobinin alt tiplerini tanımlama gereksinimine yol açmıştır. Sosyal durumların birkaçından korkup kaçınma durumuna Özgül Tip denirken bir çok sosyal durumdan korkup kaçınma durumuna ise Yaygın Tip denmektedir. Her iki durumda da var olan semptom diğer insanların önünde konuşmaktan korkmaktır.

Sosyal Fobinin Tanı Ölçütleri

- Sosyal ortamlarda ya da performans gerektiren durumlarda veya tanımadık insanların karşısında korkma

- Korkunun aşırı ve anlamsız olduğunu bilme

- Korkulan toplumsal veya performans durumlarından kaçınma

- Korkulan durumlarda kaygılı beklenti ve sıkıntının günlük işlevselliğini, ilişkilerini bozması durumu görülür.

Peki Kişi Kaygılı Anlarında Neler Yaşar?

- kızarma

- çarpıntı

- titreme

- terleme

- kaslarda gerginlik

- midede rahatsızlık

- boğazda kuruma

- sıcak basması

- kafada basınç

- diare

- kekeleme veya ses titremesi

Belirtiler En Sık Ne Gibi Durumlarda Görülür?

- Küçük sosyal gruplarda fark edilmek ve konuşmak

- Yeni insanlarla konuşmak

- Dışarıda yemek yemek

- Toplu ortamlarda yemek yemek

- Telefonla konuşmak

- Toplu ortamlarda bir şeyler içmek

- Yetkili kişilerle konuşmak

- İlgi odağı olmak

- Başkaları tarafından izlenirken herhangi bir şey yapmak

- Çok tanımadığı insanlarla telefonda konuşmak, yüz yüze olmak

- Dışarıda tuvalet kullanmak

- Birden fazla insanın oturduğu odaya girmek

- Yetenek ve bilgi sınavlarına girmek

- Sözlü olmak, tahtaya kalkmak

- Sunum yapmak

- Aldığı malı iade etmek

- Alışveriş yapmak

- Israrcı satıcılara karşı çıkmak

- Satıcılara soru sormak

- Partiye katılmak

- Tanımadığı insanın gözünün içine bakmak

Sosyal Fobi Neden Olur?

İkiz ve aile çalışmalarına göre sosyal fobinin oluşumunda genetik etmenlerin katkısı orta derecedir. Yapılan diğer çalışmalar sosyal fobi hastalarının beyinlerindeki serotonin miktarının normale göre daha az olduğu veya iletiminde belirli sorunlar olduğu görülmektedir. Aynı zamanda geçmişte yaşanan zorbalık yüzünden de sosyal fobi gelişebilir.

Sosyal fobi hastalarının tek korkusu olumsuz değerlendirilmek değildir. Düşük özgüven de sosyal fobi için önemli problemlerden biridir. Ebeveynlerin dış görünüşe ve tavırlara yaptıkları yorumlar, çocuğun dış görünüşüne aşırı önem vermeleri ve kendi güvensizlikleri çocuğa yansıyabilir ve bu durum yetişkinlikte kendini sosyal fobi olarak gösterebilir. Aile ve arkadaş çevresinin reddedici olması, otoriter, sert veya hoşgörüsüz olması, çocukları utandıracak hareketlerde bulunmaları çocukların özgüven eksikliği yaşamalarına sebep olur. Sınırlayıcı ve ilgisiz aile tavırları çocuklarda güçlü bir onaylanma isteği geliştirir ve yanlış değerlendirilme korkularını güçlendirir.

Tedavi sürecinde hastanın ailesine ve arkadaş çevresine düşen görevler önemlidir. Hastanın daha cesur ve özgüven sahibi hissetmesini sağlamak ailenin ve arkadaşların görevlerinden biridir. Bunun için olumlu tutumlarla hastanın iyi hissetmesi sağlanabilir. Yetenekleri ön plana çıkarılıp hastanın değeri içten ve samimi şekilde hastaya hissettirilmelidir. Hastayı zorlamadan sosyal ortamlara sokmak da yapılabilecekler arasındadır.

Sosyal fobinin tedavi arayışı maalesef hastalık çıktıktan uzun süre sonra 20li yaşlarda başlar. Sosyal fobi tedavi edilebilen bir hastalıktır bu yüzden kişi sosyal ortamlarda utangaçlık hissederse, arkadaşlık ilişkileri kurmakta zorlanıyorsa, ortak alanlarda yapılan aktivitelerden çekiniyorsa ve kendini utangaç olarak tanımlayıp sadece aile ve uzun zamandır tanıdığı insanların yanında dışa dönük olabiliyorsa beklemeden terapiye gitmelidir.

Klinik Psikolog Tilbe Çankaya

Etiketler:

Tanıtılan Yazılar
Son Paylaşımlar
Etiketlere Göre Ara

Copyright 4Life Productions 2017