Savaş veya Kaç Sistemi

Savaş veya kaç sistemi, akut stres anlarında bedenimizin verdiği tepkidir. Hasar ya da hayatta kalmak için vücudun savaşması veya kaçması için hazır olan ilkel ve doğuştan gelen yanıtımız savaş kaç tepkisidir. Mental veya fiziksel olarak korkutucu bir şey ile karşılaştığımızda vücudumuz otonom sinir sistemimiz ile tepki verir. Otonom sinir sistemi irademiz dışında çalışan ve tüm organlarımızı yöneten bir sistemdir ve iki ana bölümden oluşmaktadır. Bu bölümler Sempatik ve parasempatik sinir sistemleridir. Sempatik sinir sistemi tehlike anında güvenliğimizi sağlamak adına harekete geçen bir sistemdir ve genellikle stres veya duygusal durumlar ile etkinleşir.

Parasempatik sinir sistemi ise sempatik sistemden farklı olarak rahatlama tepkisini harekete geçirir.

Herhangi bir stresör karşısında vücut savaş veya kaç tepkisini ortaya koyar. Bu tepkide hipotalamusun harekete geçmesi ile adrenalin, noradrenalin ve kortizol hormonları salgılanır.

Salgılanan hormonlar sayesinde

- kalp hızı yükselir

- kan basıncı yükselir

- göz bebeklerimiz büyür

- nefes alış verişimiz hızlanır

- duyu hassasiyetimiz artar

- hafızamız güçlenir.

- salgı bezlerindeki salgı üretimi artar

- mide sindirim işlevlerinin bir kısmı durur

- daha fazla glikojen, glikoza dönüştürülür.

Vücutta meydana gelen bütün bu tepkiler aslında gereklidir, kaslara daha fazla kan akışı gitmelidir çünkü tehlike anında koşulması gerekebilir ve aktif ihtiyaç duyulmayan organlara kan akımı azaltılır. Vücut tüm dikkatini ve odağını ihtiyacı olan organlara yönlendirir.

Bunun sonucunda beyin ve kaslarımıza daha fazla kan giderek bizleri kaçmaya veya savaşmaya hazır hale getirir. İdeal bir durumda yaşanan tehlike geçince vücut normale dönmeye çalışır ve bunun için parasempatik sinir sistemi kullanılır.

Beyinden gelen rahatlama komutuyla Parasempatik sinir sistemi devreye girdiğinde;

- gözbebekleri küçülür

- kalp atışı normale döner

- soluk hızı normale döner

- adrenalin seviyeleri normale döner.

Fakat sürekli olarak stres altında olan bir insan için sempatik sinir sisteminden parasempatik sisteme geçiş mümkün değildir. Sempatik sinir sisteminin fazla uyarılması, sürekli stres halinde olunması ve parasempatik sisteme geçilememesi kişide kortizol salınımına sebep olur ve beyin kortizole adrenalinden daha fazla maruz kalırsa beyin hücreleri zarar görebilir.

Sonuç olarak kronik stres kişilerde hafıza sorunları, baş ağrısı, yüksek tansiyon, kronik yorgunluk, depresyon, cinsel sorunlar, enerji depolarının boşalması, organ faliyetlerinin aksaması ve psikosomatik tepkiler görülebilir.

Savaş kaç tepkisi sadece gerçek tehlikelerde değil aynı zamanda fobilerde veya aşırı stres durumlarında da aktifleşebilir. Bu durumda stresle başa çıkmanın yollarını bulmak gerekmektedir. Yaşadığımız çevrenin daha sessiz ve güvenli olmasını sağlamak, düşünce yapımızı yeniden kurmak ve olaylar ile ilgili algımızı değiştirmek etkili çözümler olacaktır.

Klinik Psikolog Tilbe ÇANKAYA

Etiketler:

Tanıtılan Yazılar
Son Paylaşımlar
Etiketlere Göre Ara

Copyright 4Life Productions 2017